Terapia osób z zaburzeniami psychosomatycznymi

Zaburzenia psychosomatyczne to dolegliwości fizyczne, w których ciało i psychika pozostają ze sobą w ścisłej relacji. Objawy są realne i często bardzo dokuczliwe, mimo że badania medyczne nie zawsze pokazują jednoznaczną przyczynę lub nie wyjaśniają w pełni nasilenia dolegliwości.

Terapia psychosomatyczna nie polega na kwestionowaniu objawów ani na sugerowaniu, że „to tylko stres”. Jej celem jest zrozumienie, w jaki sposób układ nerwowy, emocje, doświadczenia życiowe i ciało wpływają na siebie nawzajem, a następnie wspieranie organizmu w odzyskiwaniu równowagi.

Jakie objawy mogą mieć charakter psychosomatyczny?

Zaburzenia psychosomatyczne mogą dotyczyć różnych układów i narządów, m.in.:

  • przewlekłych bólów (np. głowy, pleców, mięśni),
  • napięć i dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
  • kołatania serca, duszności,
  • problemów skórnych,
  • zaburzeń snu i przewlekłego zmęczenia.

Szczególną grupę stanowią zaburzenia psychogastroenterologiczne, w których objawy ze strony układu pokarmowego są ściśle powiązane z funkcjonowaniem układu nerwowego i stresem.

Psychogastroenterologia – co to oznacza?

Psychogastroenterologia zajmuje się relacją między jelitami a mózgiem, czyli tzw. osią jelito–mózg. Układ pokarmowy posiada własny układ nerwowy (tzw. „drugi mózg”) i bardzo silnie reaguje na:

  • stres,
  • napięcie emocjonalne,
  • lęk,
  • doświadczenia traumatyczne.

Do najczęstszych trudności psychogastroenterologicznych należą m.in.:

  • zespół jelita drażliwego (IBS),
  • przewlekłe bóle brzucha,
  • biegunki lub zaparcia o zmiennym nasileniu,
  • nudności, wzdęcia, uczucie pełności,
  • nasilenie objawów w sytuacjach stresowych.

Jak rozumiana jest praca terapeutyczna?

W terapii zaburzeń psychosomatycznych przyjmuje się perspektywę, w której:

  • ciało reaguje na długotrwałe przeciążenie układu nerwowego,
  • objawy są sygnałem, że organizm próbuje poradzić sobie z nadmiarem napięcia,
  • kluczowe znaczenie ma regulacja układu nerwowego, a nie tylko analiza objawów.

Terapia pomaga zrozumieć, jak stres, emocje i doświadczenia wpływają na ciało, oraz uczy stopniowego odzyskiwania wpływu na własne reakcje.

Na czym polega terapia zaburzeń psychosomatycznych?

Terapia polega m.in. na:

  • rozpoznawaniu związków między objawami a stresem, emocjami i sytuacjami życiowymi,
  • pracy nad regulacją napięcia i pobudzenia układu nerwowego,
  • zwiększaniu świadomości sygnałów płynących z ciała,
  • rozwijaniu bezpiecznych sposobów radzenia sobie z napięciem,
  • pracy z emocjami, które nie znajdują ujścia lub są długo tłumione,
  • stopniowym poszerzaniu „okna tolerancji” na doznania cielesne.

W pracy wykorzystywane są elementy psychoterapii, psychotraumatologii oraz podejść uwzględniających doświadczenie cielesne i reakcje układu nerwowego.

Jak pracuję z zaburzeniami psychosomatycznymi?

W swojej pracy łączę podejście integracyjne z wiedzą z zakresu psychotraumatologii i psychogastroenterologii. Oznacza to, że uwzględniam:

  • funkcjonowanie osi jelito–mózg,
  • wpływ stresu i traumy na ciało,
  • rolę emocji, relacji i historii życia,
  • potrzebę bezpieczeństwa i stopniowości pracy.

Terapia prowadzona jest w tempie dostosowanym do możliwości organizmu, bez presji i bez konfrontowania osoby z objawami ponad jej aktualne zasoby.

Dla kogo jest ta forma terapii?

Terapia zaburzeń psychosomatycznych jest skierowana do osób:

  • z przewlekłymi dolegliwościami somatycznymi o niejasnej lub częściowo wyjaśnionej przyczynie,
  • u których objawy nasilają się w sytuacjach stresowych,
  • z IBS i innymi problemami psychogastroenterologicznymi,
  • po długotrwałym stresie lub doświadczeniach traumatycznych,
  • które czują, że ciało „reaguje szybciej niż myśli”.

Jak długo trwa terapia i do czego prowadzi?

Czas trwania terapii jest indywidualny. U części osób poprawa następuje stopniowo już na wczesnym etapie pracy, u innych proces wymaga więcej czasu.

Celem terapii nie zawsze jest całkowite zniknięcie objawów, lecz:

  • zmniejszenie ich nasilenia i częstotliwości,
  • lepsze rozumienie reakcji własnego ciała,
  • większe poczucie wpływu i bezpieczeństwa,
  • poprawa jakości życia i funkcjonowania na co dzień.

Współpraca z leczeniem medycznym

Terapia psychosomatyczna nie zastępuje diagnostyki ani leczenia medycznego, lecz może stanowić ich ważne uzupełnienie. W razie potrzeby terapia odbywa się równolegle z opieką lekarza lub dietetyka.

Jeśli masz poczucie, że Twoje ciało od dłuższego czasu sygnalizuje przeciążenie, a dotychczasowe leczenie nie przyniosło pełnej ulgi, terapia psychosomatyczna może być uzupełniającą formą wsparcia.